xong xóc

Một người đàn ông đang xong xóc những hạt đậu trong một cái rổ.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Không bằng phẳng, gồ ghề, khó đi lại: "xong xóc" chỉ trạng thái bề mặt không đều, lồi lõm, gây khó khăn khi di chuyển.
   • Không suôn sẻ, gặp nhiều trắc trở: "xong xóc" cũng được dùng để miêu tả tình huống, công việc gặp nhiều khó khăn, không thuận lợi.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ (chỉ bề mặt):

  • Con đường này rất xong xóc, đi xe đạp rất mệt. (Con đường có nhiều ổ gà, lồi lõm, khiến việc đạp xe trở nên vất vả.)
  • Mặt bàn bị xong xóc do sử dụng lâu ngày. (Mặt bàn không còn phẳng, có chỗ lõm chỗ cao.)

• Tính từ (chỉ tình huống):

  • Cuộc sống của anh ấy gặp nhiều xong xóc. (Cuộc đời anh ấy có nhiều khó khăn, trắc trở.)
  • Dự án này tiến triển xong xóc vì thiếu vốn. (Dự án gặp nhiều trở ngại, không suôn sẻ.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "đi đường xong xóc": di chuyển trên mặt đường không bằng phẳng.

  • Đi đường xong xóc khiến xe dễ hỏng. (Di chuyển trên đường gồ ghề làm xe mau hư.)

• "xong xóc khúc khuỷu": vừa gồ ghề vừa quanh co, khó đi.

  • Con đèo xong xóc khúc khuỷu thử thách tay lái của tài xế. (Con đèo vừa gồ ghề vừa ngoằn ngoèo, khó vượt qua.)

Biến thể và từ gần giống

• Xóc (động từ): làm cho vật chuyển động lên xuống mạnh, gây cảm giác khó chịu.

  • Xe chạy xóc quá, làm tôi say xe. (Xe chạy nảy lên nảy xuống, khiến tôi buồn nôn.)

• Gồ ghề (tính từ): có nhiều chỗ lồi lõm, không phẳng — đồng nghĩa với "xong xóc".

  • Mặt đường gồ ghề khó đi. (Mặt đường lồi lõm, khó di chuyển.)

• Trắc trở (tính từ): gặp nhiều khó khăn, không suôn sẻ — nghĩa bóng của "xong xóc".

  • Công việc gặp nhiều trắc trở. (Công việc có nhiều trở ngại.)

Từ đồng nghĩa

• Gập ghềnh: có nhiều chỗ nhấp nhô, không bằng phẳng.

  • Đường gập ghềnh khó đi. (Đường lồi lõm, khó di chuyển.)

• Lồi lõm: có chỗ nhô cao, chỗ trũng xuống.

  • Mặt đất lồi lõm sau trận mưa. (Mặt đất không bằng phẳng sau cơn mưa.)

• Khó khăn (nghĩa bóng): gặp nhiều trở ngại.

  • Cuộc sống khó khăn. (Cuộc sống vất vả.)

Thành ngữ liên quan

• Đường xong xóc khó đi: con đường gồ ghề, khó di chuyển — thường dùng để chỉ hoàn cảnh khó khăn.
  • Đường đời xong xóc khó đi, nhưng anh ấy vẫn kiên trì. (Cuộc sống nhiều khó khăn, nhưng anh ấy vẫn bền bỉ vượt qua.)